Depresja

Depresja to zespół zaburzeń psychicznych dotykających nastroju. Ma kilka grup objawów – obniżenie nastroju, obniżenie tempa działania i myślenia, lęk, a nawet objawy somatyczne. Nie do końca znane są przyczyny powstawania depresji, określa się tylko czynniki, które mogą jej sprzyjać, jak np. zmiany struktury mózgu, zakażenia wirusowe, czynniki genetyczne, psychologiczne czy społeczne.
 
Depresja dotyka wszystkie grupy społeczne, bez względu na płeć, wiek i wykształcenie. Objawy depresji mogą być inne u każdego pacjenta i dlatego tak trudno ją rozpoznać. Jednak podstawową przyczyną błędów w zdiagnozowaniu depresji jest brak nawyku mówienia podczas wizyt u lekarza o emocjach oraz obawa przed piętnem choroby psychicznej. Nie ma osoby, która chociaż raz w życiu nie doświadczyła obniżenia nastroju. Jeśli samopoczucie jest złe, można mówić o smutku, jeżeli gorsze – o przygnębieniu, a jeśli jest bardzo źle – to prawdopodobnie depresja. Trudno radzić sobie wtedy z problemami, pracować, prowadzić normalne życie. 
 
Często choroba ta „ukrywa” się za objawami somatycznymi: złym samopoczuciem fizycznym, dolegliwościami bólowymi, oraz różnego rodzaju schorzeniami, zwłaszcza układu krążenia (nawet do 30 procent osób leczonych z powodu różnych chorób somatycznych ma również objawy depresji, które często nie są rozpoznawane).  Depresja może doprowadzić do znacznego spadku poziomu aktywności życiowej, a dla 20–30 procent chorych kończy się samobójstwem. Zaburzenia depresyjne najczęściej występują u osób powyżej 50. roku życia. Wiąże się to m.in. z utratą dotychczasowych ról życiowych, np. przejściem na emeryturę i pogorszeniem sytuacji finansowej, obniżeniem sprawności fizycznej oraz samotnością (usamodzielnieniem dzieci, śmiercią partnera życiowego).
 
Objawy somatyczne (cielesne) depresji, to np.:
  • zaburzenia snu (bezsenność lub zbyt duża potrzeba snu),
  • problemy z apetytem (jest nadmierny lub osłabiony),
  • spadek lub wzrost wagi,
  • problemy z menstruacją,
  • bóle głowy,
  • suchość w jamie ustnej,
  • obniżenie libido,
  • zmęczenie.
Nie każdy spadek nastroju czy gorsze samopoczucie oznaczają depresję. Aby postawić takie rozpoznanie, konieczne jest występowanie określonych objawów przez dłuższy czas (minimum 2 tygodnie). Oprócz kryterium czasu muszą być spełnione jeszcze inne warunki:
  • minimum dwa z tej grupy:
  1. nastrój depresyjny (stale utrzymujące się złe samopoczucie),
  2. utrata zainteresowań i przeżywania przyjemności,
  3. zwiększona męczliwość;
  • minimum dwa z tej grupy:
  1. osłabienie koncentracji i uwagi,
  2. niska samoocena i mała wiara w siebie,
  3. poczucie winy i małej wartości,
  4. pesymistyczne, czarne widzenie przyszłości,
  5. myśli i czyny samobójcze,
  6. zaburzenia snu,
  7. zmniejszony apetyt.
 
Objawy depresji, w przeciwieństwie do „dołka” psychicznego, trwają długo. Chorzy nie są w stanie znaleźć ukojenia. Odczuwają nieuzasadniony lęk, miewają myśli samobójcze. Nie ma sposobu, żeby poprawić im nastrój.
 
Depresja ma także różne objawy w zależności od jej rodzaju. Wyróżniamy:
  • dystymię,
  • depresję sezonową,
  • depresję poporodową,
  • zaburzenie afektywne dwubiegunowe.
 
Depresja to choroba ciężka i przewlekła, mająca tendencje do nawrotów. Sama nie ustąpi. Wymaga indywidualnie dobranej, długotrwałej (co najmniej 6-miesięcznej) i systematycznie prowadzonej terapii farmakologicznej. Poprawę można zauważyć dopiero po 6 (a u osób starszych nawet 12) tygodniach.  Bardzo ważne jest wspomożenie farmakoterapii dodatkowymi działaniami, np. współpracą z psychoterapeutą i bliskimi. Odpowiednio przygotowana rodzina powinna wspierać chorego, jej rola w leczeniu jest nieoceniona (stąd tak ważna jest edukacja rodziny). Złe stosunki rodzinne mogą nie tylko nasilać występowanie zaburzeń, ale też obniżać skuteczność terapii. W leczeniu depresji sezonowych, związanych z brakiem światła słonecznego, dodatkowo wykorzystuje się też fototerapię i inne metody stymulujące pracę mózgu.